Twój układ pokarmowy: jak działa, co mu szkodzi, co pomaga

Myślisz, że Twój smartfon jest szczytem osiągnięć technologii? To pikuś przy niewiarygodnie efektywnym i złożonym układzie trawiennym. Zobacz, jak funkcjonuje Twój układ pokarmowy, czym możesz mu zaszkodzić, a co ułatwi jego pracę.

Twój układ pokarmowy: jak działa, co mu szkodzi, co pomaga Getty Images
fot. Getty Images

Układ pokarmowy jest jak potężna fabryka, która nieustannie pracuje, czego nie zauważamy, dopóki coś złego nie zacznie się dziać. Wzdęcia, ból, zaparcia czy naglące parcie, które motywuje nas do bicia życiówki w poszukiwaniu wolnego toi-toia. Zdrowia układu trawiennego nie powinniśmy brać za pewnik.

Dobre wieści dla biegaczy są takie, że będąc w ruchu, pobudzają też do ruchu jelita. Służy im nawet szybki marsz. Kiedy mięśnie są aktywne, poprawia się motoryka jelit, dzięki czemu sprawy idą sprawniej. Naukowcy przebadali 62 tysiące kobiet i wykazali, że te aktywne fizycznie były o połowę mniej narażone na zaparcia niż aktywne rzadziej niż raz w tygodniu.

Z drugiej strony, nawet co drugi zawodnik sportów wytrzymałościowych doświadcza, eufemistycznie mówiąc, dyskomfortu ze strony układu pokarmowego. Dlatego warto wiedzieć, jak ten system działa, co go drażni, a co sprawia, że w kiszkach wszystko gra.

3 przyczyny sensacji żołądkowych u biegaczy

Psychika

Istnieje bezpośrednie połączenie między mózgiem a trzewiami, a jest nim nerw błędny. Dlatego kiedy coś niepokoi Twój umysł, pobudza też ten nerw, przez co możesz mieć biegunkę albo zaparcia.

Rozwiązanie: Przyczyn stresu pewnie się nie pozbędziesz, ale staraj się robić częściej to, co obniża jego poziom. Spróbuj medytacji (naprawdę wystarczy już 5 minut) czy ćwiczeń oddechowych.

Poranna kawa

Poranna filiżanka pobudza pracę układu pokarmowego, ale wpływa też  na wrażliwość jelit, powodując skurcze i naglącą potrzebę skręcenia w pobliskie krzaczki.

Rozwiązanie: Planuj kawę w odpowiednim momencie przed biegiem. U niektórych biegaczy każdy bardzo ciepły lub zimny napój wywołuje  podobny efekt.

Podróże

Pośpiech na lotnisko, nieznane potrawy, zbyt mała ilość płynów, zmiana rytmu dnia i siedzący tryb podróży spowalniają pracę przewodu pokarmowego. Konsekwencją  bywają zaparcia.

Rozwiązanie: Ruszaj się, kiedy tylko zdołasz, popijaj wodę i wyeliminuj alkohol, który odwadnia.

Od widelca do spłuczki, czyli długa i kręta droga jedzenia

Jama ustna

Ślina nawilża jedzenie, żeby ułatwić jego przejście przez przełyk, ale też zawiera enzym, amylazę, która rozpoczyna trawienie pokarmów, jak tylko trafią na Twój język.

Nagłośnia

Kiedy przełykasz kęs, ona zamyka wejście do krtani. Chroni w ten sposób przed wpadnięciem kawałka jedzenia do „niewłaściwej dziurki”, czyli tej prowadzącej do płuc. Po przejściu przez mięsień górny (zwieracz przełyku) jedzenie przechodzi do przełyku.

Przełyk

Tutaj mimowolne skurcze mięśniówki (tzw. ruchy perystaltyczne) przepychają jedzenie dalej. Na końcu otwiera się zwieracz dolny, który wpuszcza kęs pokarmu dalej, do żołądka.

Żołądek

To wanna z kwasem solnym. Skurcze mięśni mielą wszystko jeszcze bardziej i przygotowują papkę, która ma powędrować dalej – do jelita cienkiego. Generalnie wszystko, co zniknęło z talerza, opuszcza żołądek w ciągu około dwóch godzin.

Trzustka + wątroba

Trzustka dostarcza do jelita cienkiego soki bogate w enzymy, które rozkładają cukry, tłuszcze i białka na mniejsze cząsteczki. Wątroba m.in. wytwarza żółć, która jest niezbędna do trawienia tłuszczów.

Jelito cienkie

Może nazywa się cienkie, ale jest imponująco długie – ma kilka metrów. To organ w kształcie tuby, w którym odbywa się przyswajanie większości składników odżywczych za pomocą palczastych wypustek (kosmków jelitowych).

Jelito grube

Absorbuje wodę, elektrolity i sole mineralne z pokarmu, formując niestrawione resztki w kał. Tutaj też żyją liczne bakterie, które pomagają dokończyć proces trawienia i produkują witaminy.

Odbytnica

Przez ten ostatni odcinek jelita resztki procesu trawienia są wydalane na zewnątrz. Jej receptory sprawiają, że odczuwasz parcie i wiesz, że pora udać się w ustronne miejsce.

4 produkty przyjazne Twojemu brzuchowi

Jeśli chcesz, by Twój układ pokarmowy dobrze pracował albo wrócił do normy, daj mu to, czego potrzebuje.

Imbir

Hamuje stymulację receptorów odpowiedzialnych za to, że Cię mdli. Jest nawet polecany na ciążowe mdłości, więc na pewno jest to środek bezpieczny. Czy skuteczny? Przy okazji wypróbuj.

Owies

Ziarna tego zboża zawierają rozpuszczalne i nierozpuszczalne włókna (błonnik), które mogą absorbować wodę i rozmiękczać masę kałową, ułatwiając wypróżnianie.

Ziemniaki

Zarówno polskie kartofle, jak i amerykańskie słodkie bataty mogą łagodzić podrażniony brzuch. Wiążą nadmiar wody w jelitach i sprawiają, że wszystko tam jest odpowiednio zwarte i gotowe (do wypróżnienia).

Jogurt

Odzyskałeś siły po sensacjach żołądkowych? Kiedy już wrócisz do normalnej diety, sięgnij po jogurt grecki. Zawarte w jogurtach naturalnych kultury bakterii wspomogą powrót flory Twoich jelit do równowagi.

Zobacz także:

RW 01-02/2022

REKLAMA
}