Polityka prywatności - poznaj szczegóły » [ X ]
PODZIEL SIĘ



OCEŃ
4.7

Serce biegacza: Twoje centrum zasilania

Regularnie trenujesz, prawidłowo się odżywiasz i prowadzisz zdrowy tryb życia. Myślisz, że organizm działa prawidłowo. Twoje serce może Ci jednak zrobić niemiłą niespodziankę. Sprawdź, jak dbać o najważniejszy mięsień każdego biegacza i uniknąć przykrego zaskoczenia.

Rys. Mirko Ilić.

Peter Moore był przyzwyczajony do wysiłku. Sport to było całe jego życie; przebiegł dwa maratony, wdrapał się na szczyty Tetonów i regularnie pokonywał rowerem wzgórza w pobliżu swojego domu w Pensylwanii. Uważał, że jest zdrowy jak koń. Jednak w 2002 roku, po zaledwie 5 kilometrach jazdy z planowanych 50, nagle poczuł, że coś jest nie tak.

"Próbowałem przyspieszyć, gdy nagle poczułem się totalnie wyczerpany. Musiałem zwolnić - wspomina Moore. - Po chwili znowu chciałem przyspieszyć, ale wtedy stało się jasne, że tego zmęczenia nie jestem w stanie pokonać siłą woli". 46-letni wówczas Moore (redaktor amerykańskiego wydania Men's Health) powinien był wiedzieć, że to wcale nie jest atak astmy, jak wówczas przypuszczał.

Kilka dni później poszedł do lekarza, gdzie dowiedział się, że jedna z dwóch tętnic wieńcowych jest zablokowana w 99%.

Ty też jesteś zdrowy?

Podobnie jak Moore, Ty też pewnie jesteś święcie przekonany, że skoro tyle biegasz i prowadzisz tak aktywny i zdrowy tryb życia, to jesteś całkiem zdrowy. Niestety, bieganie nie jest panaceum na wszelkie bolączki. Tak naprawdę to tylko jeden z elementów walki o zdrowie.

Równie ważne są regularne badania krwi i utrzymanie wszystkich najważniejszych czynników na odpowiednim poziomie. Jakim? Ciśnienie - poniżej 120/80, HDL (dobry cholesterol) - powyżej 50, LDL (ten zły) - mniej niż 100, trójglicerydy - mniej niż 150, cukier - poniżej 100, obwód w pasie - mniej niż 90 dla kobiet i mniej niż 100 dla mężczyzn.

Te właśnie wskaźniki plus obciążenie genetyczne to najważniejsze elementy oceny ryzyka chorób układu krążenia. Aby je jednak ocenić, najpierw musisz się zbadać. Dlatego Twoim pierwszym ruchem niech będzie wizyta u lekarza. I później regularnie co roku powtarzaj te wizyty.

 

A jeśli między wizytami dopadnie Cię jeden z tych symptomów: ucisk w klatce piersiowej, uczucie otumanienia, zasłabnięcie, uczucie mocnej duszności albo pieczenie za mostkiem przypominające zgagę, nie czekaj aż minie pełnych 12 miesięcy, tylko natychmiast pędź do lekarza.

Chociaż choroby serca kojarzą się głównie z miażdżycą, jednak to nie jedyna przyczyna kłopotów z najważniejszym mięśniem każdego biegacza. Jest też parę innych. Oto one.

Wady zastawek

Wady zastawek serca mogą być wrodzone, ale mogą się też pojawić z wiekiem - jako skutek przebytych chorób lub samoistnie. Źle działająca zastawka to taka, która albo się nie otwiera, albo nie domyka do końca. Nieszczelne zastawki często początkowo nie dają wyraźnych objawów. Po prostu czujesz się trochę bardziej zmęczony i coraz trudniej Ci zachować reżim treningowy.

Dobry lekarz może wykryć wady zastawek, słuchając serca stetoskopem. Jeśli usłyszy charakterystyczne szmery, może to być właśnie problem z zastawkami. Jeśli wybierzesz się do kardiologa, najlepiej popytaj o takiego, który ma praktykę w opiece nad sportowcami.

Dlaczego? Otóż niektórzy biegacze, tacy o bardzo silnym sercu i niskim tętnie, potrafią wypchnąć z serca mnóstwo krwi za jednym zamachem. Tak wielka ilość, przeciskając się przez zastawki, powoduje zawirowania i odgłos, który może zmylić niedoświadczonego lekarza.

Arytmia

Arytmia to - jak sama nazwa wskazuje - nieregularne lub wyraźnie przyspieszone bicie serca, spowodowane nieprawidłowościami w elektrycznych impulsach powodujących skurcz. Jeżeli te dodatkowe skurcze występują sporadycznie, możesz tego nie zauważyć, gorzej jeśli łączą się w grupy i występują seryjnie. Mowa wtedy o tzw. migotaniu przedsionków, które może doprowadzić do zawału serca.

Oczywiście, na zaburzenia rytmu serca najbardziej narażeni są biegacze z miażdżycą i wysokim ciśnieniem, arytmia może też przydarzyć się osobom bez żadnych widocznych oznak chorób układu krążenia. Najbardziej niebezpieczne są dla nich biegi powyżej 20 km. Podczas długiego biegu stajesz się stopniowo coraz bardziej odwodniony, co sprawia, że zmienia się zawartość potasu, magnezu i wapnia, a to właśnie te pierwiastki odpowiadają za przewodnictwo elektryczne.

Dlatego tak ważne jest utrzymanie odpowiedniego poziomu elektrolitu. Oto zasady: przed biegiem wypij 0,5 litra napoju izotonicznego, jeśli będziesz pokonywał długi dystans, a następnie po 0,25 litra co 20 minut podczas biegu. Po dobiegnięciu do mety wypij ostatnie 0,5 litra.

Zapalenie mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego to po prostu stan zapalny tkanek mięśnia sercowego, spowodowany najczęściej infekcją wirusową lub bakteryjną. To może być nawet wirus grypy. Pamiętaj, że serce to też mięsień, więc jeśli czujesz bóle mięśniowe, problem może dotyczyć także serca. Dlatego lepiej odpocznij i poczekaj, aż ból mięśni odpuści.

A jeśli po powrocie do biegania zauważysz wyjątkowy spadek formy, lepiej zgłoś się do lekarza. Może to być przewlekłe zapalenie mięśnia sercowego. Peter Moore po serii badań wrócił do biegania, jednak zgodnie z zaleceniami lekarzy dodał do swojego planu trening interwałowy i siłowy, żeby nieco zróżnicować rodzaj obciążeń dla swojego serca.

No i przestał traktować przebiegnięcie 10 km jako zezwolenie na obżeranie się pączkami. "Niektórym ludziom wydaje się, że ćwiczenia fizyczne stanowią coś w rodzaju kokona, wewnątrz którego nic im nie grozi. To błąd. Bieganie jest super, ale nie zabezpiecza nas przed innymi czynnikami, które mogą Cię powalić, tak jak załatwiły mojego ojca i prawie załatwiły mnie" - przestrzega.

Nie tylko cholesterol

Chociaż najważniejsze wskaźniki stanu Twojego układu krwionośnego to poziom cholesterolu i ciśnienia krwi, są też inne sygnały, które ostrzegają, że coś zaczyna się dziać nie tak w Twoich żyłach i tętnicach. Oto trzy nowe wskaźniki, które co nieco powiedzą o Twoim zdrowiu. 

» Homocysteina

Co to takiego: aminokwas obecny we krwi.

Co w tym złego: badania wykazały, że wysoki poziom homocysteiny zwiększa ryzyko chorób serca i wylewów.

Jak naprawić: kwas foliowy oraz witaminy B6 i B12 potrafią
zmniejszyć poziom homocysteiny w ludzkim organizmie.

» Białko c-reaktywne (CRP)

Co to takiego: białko występujące we krwi, jego poziom zwiększa się pod wpływem procesu zapalnego.

Co w tym złego: stan zapalny w tętnicy może doprowadzić do pęknięcia i oderwania się blaszki miażdżycowej i do zawału serca.

Jak naprawić: trening poprawia funkcjonowanie wyściółki tętnic.

» Lipoproteiny

Co to takiego: składnik cholesterolu; ten zły, LDL, ma ich więcej.

Co w tym złego: lipoproteiny zwiększają ryzyko udaru i innych chorób układu krążenia.

Jak naprawić: odpowiednia dieta, regularne ćwiczenia fizyczne i stosowanie leków obniżających poziom cholesterolu.

Zapytaj doktora

Pytanie: Czy zbyt wolne tętno może być niebezpieczne?

Przeciętne tętno zdrowego człowieka waha się w okolicach 72 uderzeń na minutę. Wytrenowani zawodnicy, zwłaszcza ci, którzy trenują sporty wytrzymałościowe, mają znacznie niższe, nawet poniżej 40 uderzeń na minutę. Zawdzięczają to temu, że ich serca są mocne i potrafią w jednym skurczu wyrzucić więcej krwi niż serca "kanapowców". Oznacza to, że ich serca są po prostu bardziej wydajne i niemal nigdy nie dają powodów do niepokoju.

Jedynym wyjątkiem są ludzie, którzy mają niskie tętno i odczuwają z tego powodu zaburzenia świadomości. Jeżeli coś takiego dotyczy właśnie Ciebie - zgłoś się do lekarza. Zdaniem medyków, tętno jest niepokojąco niskie, jeśli spada poniżej 30 uderzeń na minutę. To może być już objaw poważnego schorzenia i wymaga leczenia, czasami nawet wszczepienia rozrusznika serca.

Pytanie: Czy często biegacze umierają na zawał serca podczas maratonów? 

Przede wszystkim trzeba sobie uświadomić, że przypadki zgonów podczas maratonów są wprawdzie bardzo nagłaśniane przez media, ale tak naprawdę zdarzają się niezwykle rzadko. Ocenia się, że podczas biegu umiera jeden na 50 tysięcy maratończyków. Kiedy już do tego dochodzi, zazwyczaj przyczyną jest wrodzona wada serca u osób poniżej 30-tego roku życia i miażdżyca u starszych biegaczy.

Nie oznacza to wcale, że bieganie maratonów daje Ci gwarancję zdrowego serca. Każdy, nawet czynny zawodnik powinien regularnie badać poziom cholesterolu i ciśnienia, a w razie odchyleń od normy podjąć leczenie. I - rzecz jasna - jeśli zauważysz u siebie objawy zawału (duszność, ból w klatce piersiowej, lęk) nie możesz ich zlekceważyć. Zwłaszcza jeśli zauważysz, że nasilają się podczas wysiłku i zanikają, gdy odpoczywasz.

Pytanie: Czy bieganie może mi pomóc naprawić szkody spowodowane paleniem i fast foodami?

Zastąpienie wyjątkowo niezdrowego zachowania, jakim jest palenie, czymś tak prozdrowotnym jak bieganie ma korzystny wpływ na Twoje dalsze życie. Ale pamiętaj, że bieganie to nie czarodziejska różdżka i nie jest w stanie wymazać wszystkich Twoich błędów. Ważne, żebyś nie czuł się zniewolony przez przeszłość. Co się stało, to się nie odstanie.

Teraz pora skupić się na przyszłości. Jedynym czynnikiem ryzyka w wypadku chorób serca, na który nie masz wpływu, są Twoi rodzice. Innymi słowy, możesz zmienić wszystko, tylko nie geny. A bieganie ma pozytywny wpływ na wszystkie czynniki, na które wpływ możesz mieć, czyli na poziom cholesterolu, ciśnienie krwi i masę ciała.

RW 03/2007

Komentarze

 
DODAJ KOMENTARZ
ZOBACZ RÓWNIEŻ Zamknij